Połączenia
Ucios na listwach różnej szerokości
Dlaczego 45° tu nie pasuje, jak wyznaczyć linię cięcia bez liczenia, ile dodać do długości i jak ustawić ukośnicę.

Rama do lustra: boki z listwy 50 mm, góra i dół z listwy 70 mm. Wszystkie końce ucięte na 45°, zewnętrzne narożniki się schodzą, a od środka w każdym rogu zostaje trójkątna szczelina, 20 na 20 mm. Kąt 45° pasuje tylko do listew równej szerokości.
Zaznacz jedną listwę na drugiej
Linia uciosu biegnie od zewnętrznego narożnika ramy do wewnętrznego, czyli do punktu, w którym spotykają się wewnętrzne krawędzie listew. Najprościej ją znaleźć, kładąc listwy na sobie.
Połóż wąską listwę na końcu szerokiej, tak jak będą leżeć w ramie, i sprawdź narożnik kątownikiem. Zaznacz na szerokiej listwie zewnętrzny narożnik i miejsce, w którym przecinają się wewnętrzne krawędzie. Zdejmij wąską i połącz oba punkty. Potem połóż szeroką na wąskiej i zaznacz wąską tak samo.
Po zaznaczeniu widać prostą regułę: linia kończy się na wewnętrznej krawędzi w odległości od końca równej szerokości drugiej listwy. Na listwie 70 mm to 50 mm, na listwie 50 mm to 70 mm. Kolejne listwy zaznaczysz już samą miarką.
Z tej reguły wynika też długość. Otwór na lustro 400 × 600 mm to góra i dół po 400 + 2 × 50 = 500 mm i boki po 600 + 2 × 70 = 740 mm, mierzone po zewnętrznej krawędzi.
Na ukośnicy
Przy 70 i 50 mm szeroka listwa idzie na 35,5°, a wąska na 54,5°. Razem zawsze 90°. Wąska wymaga kąta większego niż 45°, a typowa ukośnica tnie najwyżej pod kątem 45 albo 50°.
Dla dociekliwych
szeroka listwaarctg(b / a)
wąska listwa90° − arctg(b / a)
a to szerokość szerokiej listwy, b wąskiej. Dla 70 i 50 mm: 35,5° i 54,5°.
Pomoże prosty przyrząd: podstawa z wycięciem w kształcie litery V, które trzyma listwę obróconą o 45°. Ukośnica ustawiona na zero tnie wtedy na 45°, więc na 54,5° ustawiasz 9,5°. Jak go zbudować, opisuję we wpisie Ukośnica: kąty większe, niż pozwala skala. Bez przyrządu utnij wąską listwę piłą ręczną tuż obok linii, po stronie odpadu, i dostrugaj do linii. Najpierw zrób próbę na dwóch odpadach.
W litym drewnie
Pierwszy kłopot to klej. Ucios klei się na czołach listew, czyli w poprzek włókien, a to słabe sklejenie, więc w litym drewnie wzmacnia się go cienką listewką wklejoną w nacięcie w poprzek połączenia.
Drugi kłopot to praca drewna. Lite drewno kurczy się i pęcznieje w poprzek włókien, więc listwa zmienia szerokość. Gdy w domu robi się sucho, listwa się zwęża, a ucios rozchodzi się od wewnętrznej strony narożnika. Im szersza listwa, tym większa szczelina. Są trzy wyjścia:
- węższe listwy,
- połączenie czołowe, na styk, zamiast uciosu,
- sklejka albo MDF, które prawie nie pracują.
Źródła
- A. Engel, „Why miter joints open up” (otwiera się w nowej karcie), Fine Homebuilding nr 164, 2004: rozchodzenie się uciosów na szerokich listwach i trzy wyjścia
- „How to cut extreme angles on your miter saw” (otwiera się w nowej karcie), Fine Homebuilding: zakres ukośnicy, pomysł przyrządu z wycięciem 45°
- „Super-strong splined miter joints” (otwiera się w nowej karcie), Woodsmith, 2025: klejenie w poprzek włókien i wzmocnienie uciosu listewką