Przyrządy

Sanki do pilarki stołowej: budowa, ustawienie, osłona

Kiedy sanki pasują do pilarki, jak przykleić listwy prowadzące, ustawić przykładnicę i co zamiast sanek.

Autor
Opublikowano
Czas czytania
6 min

Prowadnica kątowa w pilarce stołowej jest krótka i jedzie jedną listwą w rowku. Szersza deska potrafi się na niej obrócić w trakcie cięcia, a koniec wychodzi wtedy krzywo. Sanki rozwiązują to inaczej: deska leży na podstawie, która jedzie po obu rowkach naraz, a przykładnica raz ustawiona trzyma kąt prosty przy każdym cięciu. Zanim jednak zaczniesz je budować, sprawdź jedną rzecz w swojej pilarce.

Najpierw osłona

Ten wpis nie zachęca do omijania zasad bezpieczeństwa. Przepisy różnią się między krajami. Poniżej przytaczam brytyjskie, polskie i niemieckie, więc sprawdź też te, które obowiązują tam, gdzie pracujesz. Ostatecznie to ty decydujesz, jak pracujesz przy swojej pilarce, i to ty odpowiadasz za swoje bezpieczeństwo.

Brytyjski HSE pisze, że górna osłona i klin rozszczepiający powinny być założone na każdej pilarce stołowej, a osłonę trzeba opuścić jak najbliżej obrabianego materiału. Polska PIP w ulotce o pilarkach tarczowych wpisuje zdejmowanie osłon podczas pracy na listę rzeczy zabronionych.

W wielu przenośnych pilarkach stołowych osłona jest przykręcona do klina rozszczepiającego. Tak jest na przykład w DeWalt DWE7491 i w części wersji pilarek SawStop. Przykładnice sanek nie przejdą pod taką osłoną. Jeśli twoja pilarka ma osłonę na klinie, sanek nie buduj i przejdź do ostatniej części tego wpisu.

Sanki mają sens tam, gdzie osłona wisi na osobnym wsporniku nad tarczą, niezależnie od klina. Niemiecki poradnik Holz-BG o pilarkach stołowych i formatowych pokazuje właśnie taką osłonę. Nawet wtedy osłona zejdzie najniżej do górnej krawędzi przykładnic, a nie do samej deski. To wyżej, niż zaleca HSE. Dlatego przykładnice rób tylko tak wysokie, jak trzeba, żeby wysunięta tarcza ich nie przecięła, i opuszczaj osłonę tuż nad nie.

Dwa widoki z boku tarczy z klinem rozszczepiającym i sanek nadjeżdżających z lewej. Z lewej osłona jest przykręcona do klina i siedzi nisko nad tarczą, więc przykładnica sanek w nią uderzy. Z prawej osłona wisi na wsporniku nad tarczą, tuż nad górną krawędzią przykładnicy, i przykładnica przechodzi pod nią
Z lewej osłona na klinie: przykładnica w nią uderzy. Z prawej osłona na wsporniku, opuszczona tuż nad przykładnicę.

Podstawa i listwy prowadzące

Podstawę zrób ze sklejki brzozowej grubości 9 albo 12 mm. Na co dzień wystarczy mniej więcej 760 × 460 mm. Większość przecinanych części ma szerokość od 100 do 200 mm, więc małe i lekkie sanki zwykle są wygodniejsze niż jedne duże.

Listwy prowadzące najczęściej robi się z twardego drewna, ale dobrze sprawdzają się też paski sklejki. Pod rowek typowy dla amerykańskich pilarek mają przekrój 19 × 9,5 mm. Rowki w twojej pilarce mogą mieć inny wymiar, więc najpierw zmierz szerokość i głębokość. Listwę struguj tak długo, aż wejdzie w rowek bez luzu i jeszcze swobodnie się przesuwa.

Najtrudniej jest przykleić listwy równolegle do rowków. Włóż listwy w rowki, a pod nie podłóż paski cienkiej sklejki grubości około 3 mm albo monety, żeby wystawały odrobinę ponad stół. Ustaw prowadnicę równoległą tak, żeby oparta o nią podstawa leżała na środku, posmaruj listwy klejem i połóż na nich podstawę. Po 10 minutach przybij ją kilkoma gwoździkami, zdejmij sanki, a po wyschnięciu kleju dokręć listwy wkrętami od spodu. Nie używaj wkrętów z łbem stożkowym, bo rozpychają cienką listwę. Użyj wkrętów z łbem półokrągłym, schowanych w pogłębieniach wywierconych w listwie. Jeśli sanki chodzą ciasno, natrzyj listwy woskiem.

Przekrój przez rowek stołu: na dnie rowka leży pasek sklejki grubości 3 mm, na nim listwa prowadząca, która wystaje trochę ponad stół, na listwie przyklejona podstawa, a podstawa opiera się z prawej o prowadnicę równoległą
Pasek 3 mm pod listwą, więc listwa wystaje ponad stół. Podstawa oparta o prowadnicę równoległą.
Sanki widziane z góry, operator na dole: podstawa z dwiema listwami prowadzącymi w rowkach stołu, przykładnica po drugiej stronie i przykładnica od strony operatora, deska dociśnięta do bliższej przykładnicy, rzaz przez podstawę od dalszej przykładnicy do bliższej i klocek po stronie operatora tam, gdzie wyszłaby tarcza. Bliższa przykładnica ma stały wkręt po lewej i wkręt w podłużnym otworze po prawej
Bliższa przykładnica obraca się na lewym wkręcie, prawy koniec da się przesunąć. Klocek osłania miejsce, gdzie wyszłaby tarcza.

Przykładnica pod kątem prostym

Sanki mają dwie przykładnice. Dalszą tarcza przecina na wylot, razem z podstawą. Bliższą, od twojej strony, przecina tylko na wysokość tarczy, więc to ona trzyma obie połówki podstawy razem. Do niej dociskasz deskę i to ona musi stać pod kątem prostym do tarczy.

Bliższą przykładnicę przykręć na razie dwoma wkrętami od spodu. Jeden przy lewym końcu, przez zwykły otwór, będzie osią obrotu. Drugi, przy prawym końcu, przez podłużny otwór, pozwoli przesuwać ten koniec. Przetnij podstawę i dalszą przykładnicę, zatrzymując się tuż przed bliższą. W rzaz wsuń pasek sklejki, przyłóż do niego dokładny kątownik i postukaj w przykładnicę, aż przylgnie do kątownika na całej długości. Dociśnij ją ściskiem i zrób cięcie próbne.

Teraz test pięciu cięć, opisany we wpisie o płycie i rzazie. Daje różnicę szerokości paska na jego końcach. Z niej wyliczysz, o ile przesunąć wolny koniec przykładnicy. Kierunek łatwo pomylić, więc po każdej poprawce zrób test jeszcze raz. Jeśli różnica wzrosła, przesuń w drugą stronę. Kiedy wynik cię zadowala, przykręć przykładnicę mniej więcej dwunastoma wkrętami na całej długości.

Dla dociekliwych

x = (Δ / 4) · (D / L)

Δ to różnica szerokości paska, L długość cięcia w teście, D odległość od wkrętu, który jest osią obrotu, do wkrętu w podłużnym otworze, x przesunięcie wolnego końca. 0,8 mm różnicy na 400 mm, a wkręty 700 mm od siebie: 0,35 mm.

Przykładnica widziana z góry: stały wkręt, który jest osią obrotu, przy lewym końcu i wkręt w podłużnym otworze 700 mm dalej. Linia przerywana pokazuje przykładnicę lekko obróconą na osi, a strzałka przy prawym końcu przesunięcie x
Przykładnica obraca się na lewym wkręcie, prawy koniec przesuwasz o x. Kąt powiększony na rysunku.

Jeśli przepchniesz sanki za daleko, tarcza wyjdzie z tyłu bliższej przykładnicy, od twojej strony. Przykręć tam gruby klocek. Ręka nie powinna się tam znaleźć, ale gdyby się znalazła, klocek ochroni ją przed tarczą.

Praca z sankami

Rzaz w podstawie pokazuje dokładnie, gdzie przejdzie tarcza. Znak na desce przykładasz do krawędzi rzazu po stronie, którą zatrzymujesz, a rzaz idzie w odpad. Do serii jednakowych kawałków przymocuj ściskiem klocek do przykładnicy i dosuwaj do niego koniec deski.

Ręce trzymaj z dala od linii tarczy. HSE pisze wprost, że nigdy nie powinny się znaleźć na jej przedłużeniu. Tarczę podnieś tylko tyle, ile trzeba, żeby zęby przeszły przez deskę. Po cięciu wyłącz pilarkę, poczekaj, aż tarcza stanie, i dopiero wtedy zabieraj odcięte kawałki. Tak każe instrukcja DeWalt.

Gdy osłona siedzi na klinie

Wtedy zostaje prowadnica kątowa i to, czego jej brakuje, dorabiasz. Przykręć do niej długą, prostą listwę z drewna. Taka listwa podpiera dłuższe i szersze elementy. Listwa może sięgać daleko w stronę od tarczy, ale od strony tarczy musi kończyć się kilka milimetrów przed nią. Wtedy nie dotknie ani klina, ani osłony i obie zostają na swoim miejscu.

Pilarka stołowa widziana z góry, operator na dole: prowadnica kątowa w lewym rowku z przykręconą długą drewnianą listwą, która kończy się przed tarczą i osłoną. Deska leży przy listwie, jej lewy koniec opiera się o klocek na listwie, a linia cięcia przechodzi przez deskę tam, gdzie przejdzie tarcza
Listwa kończy się przed tarczą, więc osłona i klin zostają. Klocek wyznacza długość po stronie, która zostaje.

Klocek do jednakowych długości przymocuj ściskiem do tej listwy, po stronie od tarczy. Odcinany kawałek leży wtedy wolno po drugiej stronie. Nie opieraj końca deski o prowadnicę równoległą. SawStop każe ją odsunąć przy cięciu poprzecznym, bo deska zakleszczona między nią a tarczą może zostać odrzucona. Poradnik Holz-BG każe przy krótkich kawałkach cofnąć ją tak, żeby kończyła się przed zębami tarczy.

Źródła

Wszystkie wpisy